วิธีคัดลอกข้อความจาก PDF และแก้ข้อความที่วางแล้วเพี้ยน
ถ้าจะคัดลอกข้อความจาก PDF ให้เปิดไฟล์ในโปรแกรมที่เลือกข้อความได้ ลากคลุมข้อความที่ต้องการ แล้วคัดลอกเหมือนบนหน้าเว็บทั่วไป ถ้าข้อความที่วางออกมามีบรรทัดขาดหรือตัวอักษรแปลก ๆ นั่นเป็นเรื่องปกติของ PDF และแก้ได้ไม่ยาก แต่ถ้าเลือกอะไรไม่ได้เลย PDF นั้นน่าจะเป็นภาพสแกน และต้องใช้การรู้จำข้อความ (OCR) ก่อน
คุณเปิดบทความได้ทั้งในโปรแกรมดู PDF ที่มากับเบราว์เซอร์ หรือในโปรแกรมดู PDF ของ Opener ซึ่งเลือกและคัดลอกข้อความได้โดยไม่ต้องอัปโหลดไฟล์ไปที่ไหน
เลือกและคัดลอกข้อความที่ต้องการ
- เปิด PDF ในโปรแกรมที่เลือกข้อความได้ เช่น เบราว์เซอร์ Preview บน macOS หรือโปรแกรมดู PDF
- ซูมเข้าให้เห็นชัดว่าข้อความเริ่มและจบตรงไหน การเริ่มลากจากกลางคำคือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดที่ทำให้ข้อความที่ยกมาขาดไปครึ่งหนึ่ง
- คลิกก่อนคำแรกเล็กน้อย แล้วลากไปจนสุดข้อความ ถ้าเป็นข้อความยาว ให้คลิกที่จุดเริ่ม เลื่อนหน้าลงไป แล้วกด Shift ค้างไว้และคลิกที่จุดสิ้นสุด วิธีนี้ใช้ได้ในโปรแกรมดูไฟล์หลายตัว
- คัดลอกด้วย Ctrl+C (Cmd+C บน Mac) แล้ววางลงในโน้ตของคุณ
บทความแบบสองคอลัมน์ คือจุดที่ยุ่งยากที่สุด ขึ้นอยู่กับว่า PDF ถูกสร้างมาอย่างไร การเลือกข้อความอาจกระโดดจากคอลัมน์ซ้ายไปคอลัมน์ขวา หรือติดหัวกระดาษหรือเชิงอรรถมาตรงกลาง ให้คัดลอกทีละคอลัมน์ และถ้ายังกระโดดอยู่ ให้คัดลอกทีละช่วงสั้น ๆ แล้วค่อยนำมาต่อกัน
ก่อนปิดไฟล์ อย่าลืมจดเลขหน้าของข้อความที่ยกมา สำหรับการอ้างอิง คุณต้องใช้เลขหน้าที่พิมพ์อยู่บนหน้าวารสาร ซึ่งมักไม่ตรงกับลำดับหน้าที่โปรแกรมดูไฟล์แสดง
ทำไมข้อความที่วางถึงออกมาเพี้ยน
PDF ถูกออกแบบมาเพื่อการพิมพ์ ไม่ใช่เพื่อการแก้ไข ไฟล์เก็บตำแหน่งของตัวอักษรแต่ละตัวบนหน้ากระดาษ แต่ไม่ได้เก็บว่าประโยคและย่อหน้าต่อกันอย่างไร เวลาคัดลอก โปรแกรมจึงต้องเดาโครงสร้างกลับมา และเดาไม่ถูกเสมอไป
- ขึ้นบรรทัดใหม่กลางประโยค แต่ละบรรทัดที่พิมพ์จบด้วยการขึ้นบรรทัดแบบตายตัว ย่อหน้าที่คัดลอกมาจึงกลายเป็นบรรทัดสั้น ๆ ซ้อนกันหลายบรรทัด
- คำที่ถูกตัดด้วยยัติภังค์ คำภาษาอังกฤษที่ถูกแบ่งข้ามบรรทัด เช่น “experi-” กับ “ment” จะยังแยกกันอยู่พร้อมเครื่องหมายขีด
- ตัวอักษร “fi” และ “fl” หายหรือแปลก ฟอนต์หลายตัววาดคู่ตัวอักษรนี้เป็นรูปเดียวที่เรียกว่าลิเกเจอร์ (ligature) PDF บางไฟล์จะวางออกมาเป็นอักขระพิเศษตัวเดียว เป็นกล่องสี่เหลี่ยม หรือหายไปเลย ทำให้ “find” กลายเป็น “nd”
- อ่านไม่ออกทั้งหมด ถ้าข้อความบนจอดูปกติ แต่วางแล้วกลายเป็นสัญลักษณ์มั่ว ๆ แปลว่าฟอนต์ใน PDF ไม่มีการจับคู่ที่ถูกต้องจากรูปตัวอักษรกลับไปเป็นตัวอักษรจริง โปรแกรมวาดรูปร่างได้ แต่ไม่รู้ว่าเป็นตัวอะไร ไม่มีโปรแกรมไหนแก้ปัญหานี้ได้อย่างน่าเชื่อถือ ให้ถือว่าไฟล์นั้นเป็นภาพสแกนแล้วใช้ OCR หรือพิมพ์ข้อความนั้นใหม่เอง
- ช่องว่างเกินหรือคำติดกัน ข้อความที่จัดชิดขอบทั้งสองด้านและระยะห่างตัวอักษรที่แคบ อาจทำให้การเดาช่องว่างผิดพลาด
สูตรคณิตศาสตร์ สัญลักษณ์พิเศษ และอักษรที่ไม่ใช่อักษรละติน รวมถึงภาษาไทย มีโอกาสออกมาผิดมากกว่า เช่น สระหรือวรรณยุกต์เคลื่อนตำแหน่ง หรือสระอำแตกเป็นสองตัว จึงควรตรวจทีละตัวอักษร
PDF ที่เป็นภาพสแกน: ไม่มีข้อความให้คัดลอก
ถ้าคลิกแล้วลากกลายเป็นกรอบสี่เหลี่ยม หรือเลือกทั้งหน้าเป็นรูปเดียว แสดงว่า PDF นั้นประกอบด้วยรูปภาพ ส่วนใหญ่คือภาพสแกนหรือภาพถ่ายของเอกสารที่พิมพ์ออกมา ดูเหมือนมีข้อความ แต่จริง ๆ ไม่มีเลย Opener แสดงไฟล์แบบนี้ได้แต่ไม่มี OCR เช่นเดียวกับโปรแกรมดูไฟล์พื้นฐานส่วนใหญ่
ถ้าจะดึงข้อความออกมา ต้องใช้การรู้จำอักขระด้วยแสง (OCR):
- Google Drive และ Google Docs อัปโหลด PDF ขึ้น Google Drive แล้วเปิดด้วย Google Docs ระบบจะพยายามรู้จำข้อความและสร้างเอกสารที่แก้ไขได้ ได้ผลดีที่สุดกับภาพสแกนที่คมชัดและไม่เอียง ควรตรวจผลลัพธ์อย่างละเอียด
- การรู้จำข้อความในมือถือ iPhone รุ่นใหม่ (Live Text) และมือถือ Android (Google Lens) รู้จำข้อความในรูปภาพหรือบนหน้าจอได้ เปิดหน้านั้น ซูมเข้าไปที่ข้อความ แล้วใช้ฟีเจอร์เลือกข้อความของมือถือ หรือแคปหน้าจอแล้วให้มือถือรู้จำข้อความจากภาพนั้น
- โปรแกรมบนคอมพิวเตอร์ที่มี OCR โปรแกรมแก้ไข PDF และแอปสแกนเอกสารบางตัวมี OCR ในตัว ห้องสมุดมหาวิทยาลัยของคุณก็อาจมีเครื่องมือแบบนี้ให้ใช้
OCR ผิดพลาดได้ โดยเฉพาะกับตัวอักษรขนาดเล็ก แบบอักษรเก่า เชิงอรรถ และสูตร ตรวจข้อความที่ได้กับหน้าต้นฉบับทุกครั้งก่อนนำไปอ้างอิง
เมื่อ PDF ไม่ยอมให้คัดลอก
PDF บางไฟล์เปิดอ่านได้ตามปกติ แต่ไม่ให้เลือกหรือคัดลอกข้อความ เพราะผู้เขียนหรือสำนักพิมพ์ตั้งข้อจำกัดสิทธิ์ไว้ในไฟล์ ข้อจำกัดเหล่านี้บล็อกการคัดลอก การพิมพ์ หรือการแก้ไขได้ โดยยังอ่านได้อยู่ แต่ละแอปบังคับใช้เข้มงวดไม่เท่ากัน แต่ข้อจำกัดนี้สะท้อนความต้องการของสำนักพิมพ์ และอาจผูกกับเงื่อนไขสัญญาอนุญาตด้วย
สำหรับการยกข้อความสั้น ๆ ในงานวิชาการ ทางเลือกที่ตรงไปตรงมาคือ
- พิมพ์เอง ถ้าเป็นแค่หนึ่งสองประโยค วิธีนี้เร็วและไม่เจอปัญหาการจัดรูปแบบใด ๆ เลย
- หาฉบับอื่น บทความเดียวกันมักมีให้ดาวน์โหลดจากฐานข้อมูลของห้องสมุด เว็บไซต์วารสาร หรือคลังเอกสาร ในรูปแบบ PDF ที่ไม่มีข้อจำกัดหรือหน้า HTML
- ขอจากผู้เขียน ผู้เขียนส่วนใหญ่ยินดีส่งสำเนาบทความของตัวเองให้
การยกข้อความสั้น ๆ พร้อมอ้างอิงที่ถูกต้องเป็นเรื่องปกติในงานวิชาการ แต่การคัดลอกเนื้อหาจำนวนมากจากเอกสารที่มีข้อจำกัดเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าไม่แน่ใจ ให้ตรวจแนวปฏิบัติของสถาบันคุณ
จัดข้อความที่วางให้เรียบร้อย
นิสัยไม่กี่อย่างช่วยเปลี่ยนข้อความที่วางมาแบบรก ๆ ให้เป็นข้อความที่สะอาดได้ในไม่กี่วินาที
- วางแบบไม่เอารูปแบบ หลายแอปมีตัวเลือกวางเป็นข้อความธรรมดา มักเป็น Ctrl+Shift+V ฟอนต์และขนาดตัวอักษรจาก PDF จะถูกตัดทิ้ง ข้อความที่ยกมาจึงเข้ากับเอกสารของคุณ
- ต่อบรรทัดให้เป็นย่อหน้าเดียว ใน Word ฟีเจอร์ “Find and Replace” (ค้นหาและแทนที่) ค้นหาเครื่องหมายย่อหน้าได้ด้วย
^pให้แทนที่ด้วยช่องว่างเพื่อรวมย่อหน้าเป็นบรรทัดเดียว โปรแกรมแก้ไขข้อความอื่นก็มีตัวเลือกคล้ายกัน บางตัวใช้ regular expression ทำเฉพาะกับข้อความที่ยกมา ไม่ใช่ทั้งเอกสาร - แก้คำที่ถูกตัดด้วยยัติภังค์ ค้นหาเครื่องหมายขีดที่ตามด้วยการขึ้นบรรทัดใหม่แล้วลบทั้งสองอย่าง จากนั้นอ่านทวนอีกรอบ เพราะบางขีดเป็นของจริง (“well-known”)
- ตรวจลิเกเจอร์และสัญลักษณ์ ไล่หา “fi” “fl” และ “ff” ที่หายไป กล่องสี่เหลี่ยมแปลก ๆ และเครื่องหมายคำพูดที่กลายเป็นอักขระอื่น
- เทียบกับต้นฉบับ อ่านข้อความที่วางเทียบกับ PDF ทีละคำหนึ่งรอบ ใช้เวลาแค่นาทีเดียว และเป็นวิธีเดียวที่จะจับคำที่หายไปเงียบ ๆ ได้
ถ้าเปิดตัวไฟล์ PDF ไม่ได้ตั้งแต่แรก ให้เริ่มจากสิ่งที่ควรทำเมื่อเปิดไฟล์ PDF ไม่ได้
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมมองเห็นข้อความแต่เลือกไม่ได้?
PDF นั้นเกือบแน่นอนว่าเป็นภาพสแกนหรือสร้างจากรูปภาพ ไม่มีเลเยอร์ข้อความ มีแค่ภาพของข้อความ ให้ใช้ OCR เช่น ผ่าน Google Docs หรือการรู้จำข้อความในมือถือ
ทำไมข้อความที่คัดลอกมาขึ้นบรรทัดใหม่เต็มไปหมด?
PDF เก็บแต่ละบรรทัดที่พิมพ์แยกกัน การขึ้นบรรทัดจึงติดมาด้วยตอนคัดลอก ให้วางเป็นข้อความธรรมดาแล้วแทนที่การขึ้นบรรทัดด้วยช่องว่าง
โปรแกรมดู PDF ของ Opener มี OCR ไหม?
ไม่มี โปรแกรมดู PDF ให้คุณเลือกและคัดลอกข้อความใน PDF ที่มีข้อความจริง PDF ที่เป็นภาพสแกนแสดงผลได้ปกติ แต่ต้องใช้เครื่องมือ OCR เพื่อดึงข้อความออกมา
คัดลอกข้อความจาก PDF ที่มีการป้องกันได้ไหม?
ข้อจำกัดนี้เป็นการตัดสินใจของสำนักพิมพ์ ถ้าเป็นข้อความสั้น ๆ การพิมพ์เองพร้อมอ้างอิงเป็นเรื่องปกติ ถ้ามากกว่านั้น ให้หาฉบับที่ไม่มีข้อจำกัดหรือขอจากผู้เขียน