Hướng dẫn

Mã QR bị hết hạn, không hoạt động? Nguyên nhân và cách khắc phục

Đội ngũ Opener7 phút đọc

Nếu mã QR trên tờ rơi hay thực đơn của bạn bỗng mở ra trang “đã hết hạn”, “đã bị vô hiệu hóa” hay “nâng cấp gói của bạn”, thì gần như chắc chắn đó là mã động: nó trỏ tới máy chủ chuyển hướng của chính trang tạo mã, và họ đã tắt mã khi bản dùng thử hoặc gói dịch vụ của bạn hết hạn. Hoa văn đã in không có vấn đề gì — chỉ là link bên trong giờ dẫn tới trang của họ thay vì trang của bạn. Bạn có thể trả tiền để kích hoạt lại, hoặc in lại bằng mã tĩnh từ một công cụ như Tạo mã QR, công cụ đưa link của bạn thẳng vào hoa văn nên chẳng có gì để tắt.

Mã QR tĩnh và mã QR động

Mã QR lưu một đoạn văn bản ngắn, thường là một link. Khác biệt giữa hai loại nằm ở link nào.

Mã tĩnh chứa chính đích đến của bạn, ví dụ https://quancuaban.vn/thuc-don. Điện thoại quét và đi thẳng tới đó. Không có bên nào khác tham gia, không có gì phải duy trì online ngoài website của bạn, và mã hoạt động chừng nào bản in còn tồn tại. Đổi lại: nội dung không thể thay đổi sau khi in.

Mã động chứa một link rút gọn trên tên miền của trang tạo mã, kiểu như https://qr-vendor.example/a8Kx2. Khi điện thoại mở link này, máy chủ của nhà cung cấp tra xem cần đưa khách tới đâu và chuyển hướng họ tới thực đơn của bạn. Chính bước trung gian đó làm mã động hữu ích — bạn có thể đổi đích đến sau này hoặc đếm số lượt quét — và cũng chính nó cho phép nhà cung cấp tắt mã. Nếu gói thuê bao hết hạn, bản dùng thử kết thúc hoặc công ty đóng cửa, máy chủ của họ ngừng chuyển tiếp và hiển thị trang riêng của họ.

Nhiều trang tạo mã “miễn phí” mặc định tạo mã động mà không nói rõ hệ quả. Mọi thứ chạy tốt trong vài tuần đầu, mã được in lên 500 tờ thực đơn, rồi bản dùng thử kết thúc.

Cách biết bạn đang có loại mã nào

Bạn không cần công cụ đặc biệt — chỉ cần xem link bên trong mã:

  1. Hướng camera điện thoại vào mã. Trước khi mở, phần lớn điện thoại hiện trước link trong thông báo bật lên.
  2. Đọc tên miền. Đó là website của bạn, hay tên của một công ty QR hoặc dịch vụ rút gọn link?
  3. Nếu là tên miền của trang tạo mã, bạn đang có mã động, và công ty đó quyết định mã có tiếp tục hoạt động hay không.

Nếu link trỏ tới tên miền của chính bạn — quancuaban.vn/thuc-don — mà vẫn lỗi, thì vấn đề không nằm ở nhà cung cấp QR; chính trang đó đã bị chuyển đi hoặc website đang sập. Trường hợp này hoàn toàn nằm trong tay bạn (xem bên dưới).

Bạn có thể làm gì ngay bây giờ

Liên hệ nhà cung cấp hoặc trả tiền. Nếu mã đi qua máy chủ của nhà cung cấp, chỉ họ mới bật lại được. Kiểm tra tài khoản của bạn ở đó: kích hoạt lại có thể là cách nhanh nhất khi bạn có hàng nghìn ấn phẩm đã in đang lưu hành. Hãy đọc kỹ bạn đang đăng ký gì — có phải phí định kỳ không và chuyện gì xảy ra nếu sau này bạn hủy.

In lại bằng mã tĩnh. Nếu số lượng in ít hoặc đằng nào cũng sắp phải thay, hãy tạo mã tĩnh trỏ thẳng tới trang của bạn và in lại. Trong công cụ Tạo mã QR, chọn Link, dán URL của bạn và tải bản SVG để gửi nhà in. Mã chỉ chứa link của bạn; đằng sau nó không có tài khoản, bản dùng thử hay máy chủ chuyển hướng nào.

Dán đè lên mã cũ. Với thực đơn, thẻ bàn hay poster bạn muốn tiếp tục dùng, một nhãn dán có mã mới đè lên mã cũ là giải pháp tạm hợp lý cho đến lần in tiếp theo. Làm nhãn đủ lớn để che kín mã cũ, để điện thoại không quét nhầm.

Nếu mã trỏ tới tên miền của bạn, hãy tự chuyển hướng. Khi link trong mã nằm trên tên miền bạn quản lý và trang chỉ đơn giản là đã chuyển chỗ, hãy thiết lập chuyển hướng trên website từ địa chỉ cũ sang địa chỉ mới. Nhà cung cấp hosting hoặc công cụ tạo website thường làm được việc này. Mọi mã đã in sẽ hoạt động trở lại mà không phải in lại gì.

Làm sao để lần sau không gặp lại

Những lý do khác khiến mã QR không quét được

Không phải lỗi nào cũng do chuyển hướng bị tắt. Nếu điện thoại hoàn toàn không nhận ra mã, nguyên nhân thường là vật lý:

Độ tương phản thấp. Xám nhạt trên nền trắng, hay xanh đậm trên nền đen, khiến camera có quá ít khác biệt để nhận dạng. Cách sửa: dùng mã màu tối trên nền sáng với độ tương phản mạnh. Công cụ tạo mã sẽ cảnh báo khi độ tương phản quá thấp.

Đảo màu. Mã sáng trên nền tối trông phong cách, nhưng nhiều ứng dụng quét không đọc được. Cách sửa: giữ mã tối hơn nền; công cụ tạo mã sẽ báo khi màu bị đảo.

Quá nhỏ hoặc không có lề. Mã tí hon trên danh thiếp hay mã in sát vào hình ảnh khác có thể khó nhận. Cách sửa: in to hơn, và giữ một viền sáng trống quanh cả bốn cạnh.

Bản in bị hỏng. Vết xước, nếp gấp, vết bẩn, chói sáng do ép plastic hay logo đặt đè lên giữa có thể làm mất quá nhiều phần hoa văn. Cách sửa: chọn mức chịu lỗi (error correction) cao nhất khi tạo mã — nó thêm dữ liệu dự phòng để mã vẫn đọc được khi hỏng một phần — và dùng bề mặt mờ nếu có thể.

Quá nhiều dữ liệu. Mã chứa càng nhiều chữ thì các ô vuông càng dày và nhỏ, càng khó quét. URL dài có tham số theo dõi là thủ phạm thường gặp. Cách sửa: dùng link ngắn hơn — một địa chỉ trang gọn gàng trên website của bạn — và in mã to hơn một chút. Công cụ tạo mã sẽ báo khi nội dung quá dài cho một mã.

Với mã Wi-Fi đặt trên bàn hoặc ở nhà cho thuê, có thêm vài điểm cần lưu ý; xem cách tạo mã QR Wi-Fi.

Câu hỏi thường gặp

Mã QR có tự hết hạn không?

Không. Mã QR chỉ là một hoa văn được in ra. Mã tĩnh không bao giờ hết hạn; mã động chỉ ngừng hoạt động khi máy chủ chuyển hướng đằng sau ngừng chuyển tiếp người truy cập.

Có đổi được nơi mã QR tĩnh trỏ tới không?

Bản thân mã thì không — link là một phần của hoa văn. Nhưng nếu nó trỏ tới một trang trên tên miền của bạn, bạn có thể đổi nội dung trang đó hoặc chuyển hướng nó tới địa chỉ mới.

Mã tạo bằng công cụ này có ngừng hoạt động nếu trang web biến mất không?

Không. Công cụ Tạo mã QR tạo mã tĩnh ngay trong trình duyệt. Link của bạn nằm trong hoa văn, nên mã vẫn hoạt động mà không cần trang web này.

Sao mã quét được trên điện thoại này mà không được trên điện thoại kia?

Thường là mã đang ở ngưỡng giới hạn: độ tương phản thấp, kích thước nhỏ, chói sáng hoặc bản in bị hỏng mà camera tốt hơn vẫn đọc được. Hãy tăng độ tương phản, kích thước và mức chịu lỗi, rồi thử lại trên vài điện thoại.